PRZYDATNE LINKI
Beskid Niski
Historia
Od czasów rzymskich przez przełęcze karpackie z północy na południe Europy wiodły uczęszczane trakty handlowe, choć teren Beskidu Niskiego długo był niezamieszkały. W okresie wczesnego średniowiecza ziemie te były okresowo zasiedlone przez Chorwatów, a w IX wieku tereny Beskidu Niskiego stały się peryferyjną dzielnicą ponadplemiennego państwa Wiślan. Ten słabo zaludniony obszar stanowił naturalną granicę między państwem polskim a Węgrami. Za panowania Kazimierza Wielkiego lokowane były pierwsze wsie na prawie niemieckim, a ludność, która je zasiedlała była przeważnie polska. Z pierwszej połowy XV w. pochodzą wzmianki świadczące o tym, że teren Beskidu Niskiego zaczęli zasiedlać Wołosi - pasterskie ludy bałkańskie, wyznania prawosławnego. Wzajemne przenikanie różnych narodowości, kultur, religii i gospodarki przyczyniło się do powstania odrębnej grupy etnicznej Łemków.
Wiek XVI i XVII był okresem rozkwitu gospodarczego regionu. Spowodowało to, że tereny Beskidu Niskiego były nękane przez bandy węgierskich rabusiów zwane tołhajami. Napadali oni na kupców przemierzających słynny trakt winny z Węgier do Polski. Tereny te, podobnie jak cała południowo-wschodnia Polska, narażone były też na najazdy tatarskie. Okres dobrobytu zakończył się w czasach „Potopu szwedzkiego" (1655-1660 r.). Po pierwszym rozbiorze Polski w 1772 r. tereny Beskidu Niskiego weszły w skład prowincji Galicja należącej do monarchii Habsburgów. W 1854 r. Ignacy Łukasiewicz uruchomił pierwszą na świecie kopalnię ropy naftowej oraz pionierską destylarnię naftową, rozwijając przemysł naftowy - „Polski Teksas". W tym czasie rozbudowano także koleje żelazne. Na przełomie XIX i XX wieku rozpoczęła się masowa emigracja miejscowej ludności do Europy Zachodniej, Ameryki Północnej i Południowej.
W wyniku działań wojennych I wojny światowej zniszczeniu uległo wiele wsi. Dnia 2 maja 1915 r. armia austro-węgierska rozpoczęła ofensywę na pozycje wojsk carskich, która zakończyła się całkowitą klęską wojsk rosyjskich. Bitwa ta przeszła do historii, jako „bitwa gorlicka" i była największą na froncie wschodnim I wojny światowej.
We wrześniu 1939 r. terenu Beskidu Niskiego broniła Armia Karpaty. Niemcy i sprzymierzone oddziały słowackie nacierając od południa szybko wyparły oddziały polskie. Podczas okupacji Beskid Niski należał do Generalnej Guberni. Walczące polskie podziemie, oprócz akcji sabotażowych wykorzystywało przełęcze górskie w celu przeprowadzania ludzi, przenoszenia poczty, raportów i środków finansowych a nawet przemytu broni.
Po wycofaniu się Niemców na terenach Beskidu Niskiego nasiliła działalność Ukraińska Powstańcza Armia (UPA). Działalność tą została zakończyła akcja „Wisła", która polegała na przymusowym przesiedlaniu zamieszkującej te tereny ludności łemkowskiej na ziemie zachodnie i północne. Po 1956 roku część rdzennej ludności łemkowskiej powróciła w rodzinne strony. W latach 60-tych rozpoczęła się kolonizacja Beskidu Niskiego. Powstały wielkie Państwowe Gospodarstwa Rolne, które trwale wpisały się w krajobraz tego obszaru.
Położenie
Beskid Niski rozciąga się w południowo-wschodniej części Polski, pomiędzy Beskidem Sądeckim i Bieszczadami, na terenie województw podkarpackiego i małopolskiego. Jego geograficzne granice wyznacza Przełęcz Tylicka (683 m n.p.m.) na zachodzie, od której granica wiedzie górnym brzegiem Muszynki, dalej wzdłuż rzeki Mochnaczki i doliną Kamienicy Nawojowskiej po jej ujście do Dunajca. Wschodnia granica przebiega od Przełęczy Łupkowskiej (640 m n.p.m.) górnym biegiem Osławy, dalej do Zalewu Solińskiego, a stamtąd wzdłuż Sanu po Zagórz. Pasma Chryszczatej, Wołosania, Łopiennika i Durnej, tradycyjnie uznawane za bieszczadzkie, geograficznie zalicza się do Beskidu Niskiego. Północną granicę Beskidu tworzy linia przebiegu trasy kolejowej Nowy Sącz-Stróże, dalej Obniżenie Gorlickie i Doły Jasielsko-Sanockie.
Beskid Niski, choć stanowi najniższy łańcuch górski polskich Karpat, jest najbardziej rozległym pasmem Beskidów Zachodnich. Najwyższym szczytem po polskiej stronie jest Lackowa (997 m) w Górach Hańczowskich, a najniższą, nie tylko w Beskidzie Niskim, ale w całym łuku Karpat przełęczą, Przełęcz Dukielska (500 m). Góry Beskidu Niskiego są na ogół niskie i łagodne, o długich grzbietach ze spłaszczonymi wierzchowinami i kopulastymi szczytami, tylko w niektórych miejscach charakteryzują się gwałtownymi uskokami. Wysokości wzniesień są zróżnicowane i wahają się od ok. 500 do ok.1000 m n.p.m
W Beskidzie Niskim, leżącym w granicach turystycznych, możemy wyróżnić:
- Góry Hańczowskie, charakteryzują się długimi, wąskimi grzbietami górskimi, ciągnącymi się równolegle z północnego zachodu na południowy wschód,
- Pasmo Magurskie, główne grzbiety stanowią dwa potężne wały z licznymi bocznymi ramionami,
- Beskid Dukielski, przeważają w nim krótkie, niewysokie grzbiety, częściej pojedyncze garby o wysokości względnej ok. 150-200 m, czasem stożki o niezbyt stromych stokach, zachodnia część Beskidu Dukielskiego przypomina krajobraz podgórski,
- Pasmo Bukowicy, tworzy je długi masyw górski, położony we wschodniej części Beskidu Niskiego między dolinami Wisłoka i Osławicy,
- Pasmo graniczne.
Przyroda
Tereny Beskidu Niskiego mają bogatą szatę roślinną, która zmienia się wraz ze zmianą wysokości, układając się w tzw. piętra. W całym Beskidzie Niskim, ze względu na małą wysokość gór są tylko dwa piętra: piętro pogórza (do wysokości ok. 530 metrów) i powyżej piętro regla dolnego. W górach lasy zajmują blisko 70% powierzchni. Dominują głównie buczyny i lasy mieszane bukowo-jodłowe (z domieszkami olchy, dębu i grabu), z bardzo bogatym runem leśnym. W wielu miejscach można natknąć się na pozostałości puszczy karpackiej. Występują tu licznie rośliny kwiatowe, m.in. przebiśnieg, cebulica dwulistna, żywiec gruczołowaty, czosnek niedźwiedzi, zawilec, miesięcznica trwała.
Równie bogata jest flora lasów Beskidu Niskiego. Rozległe kompleksy leśne z niedostępnymi matecznikami oraz słabe zaludnienie, zwłaszcza w południowej i wschodniej jego części, sprzyjają występowaniu dużych kręgowców. Liczne są tutaj dziki, sarny, zające oraz jelenie szlachetne w odmianie karpackiej. Z drapieżników można wymienić: niedźwiedzie, wilki, rysie i żbiki, kuny, lisy, jenoty i wydry. Spotyka się około 140 gatunków ptaków, a wśród nich tak rzadkie gatunki, jak: orzeł przedni, orlik krzykliwy i grubodzioby, puchacz, puszczyk uralski, gadożer, myszołów zwyczajny, pszczołojad, muchówka białoszyja, bocian czarny lub trójpalczasty. Typowymi gatunkami górskimi są żyjący nad strumieniami pluszcz i pliszka górska. W tutejszych wodach można spotkać: pstrąga potokowego i głowacza białopłetwego. Występują także gady i płazy: żmija zygzakowata, gniewosz plamisty, zaskroniec, padalec, kumak górski, salamandra i kilka gatunków traszek (alpejska, grzebieniasta), a także rzadkie gatunki owadów; motyle: paź żeglarz, paź królowej; chrząszcze: jelonek rogacz, nadobnica alpejska.






Niniejsza strona internetowa powstała przy wsparciu finansowym Unii Europejskiej w ramach projektu: „Polsko – Ukraińskie Centrum Informacji i Promocji Turystyki Karpat" w ramach Programu Phare 2003 oraz „Kreowanie rozwoju transgranicznego produktu turystycznego Karpat Północnych” ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) Program Sąsiedztwa INTERREG IIIA/Tacis CBC Polska-Białoruś-Ukraina i budżetu państwa przy wsparciu Euroregionu Karpackiego